عوارض ناشی از کاهش وزن شامل چیست؟

کاهش وزن اگر درست و اصولی انجام شود، می تواند به سلامتی و کیفیت زندگی کمک کند؛ اما وقتی مسیر با عجله، حذف افراطی مواد غذایی و یا تصمیم های هیجانی پیش برود، بدن ممکن است واکنش نشان دهد و عوارضی ایجاد شود که هم روی ظاهر و هم روی انرژی و سلامتی عمومی فرد اثر می گذارد.

خستگی و افت انرژی

یکی از اولین پیامدهای کاهش وزن سریع، افت انرژی است. وقتی کالری خیلی ناگهانی کم می شود یا وعده ها حذف می شوند، بدن وارد حالت صرفه جویی می شود و نتیجه اش می تواند بی حالی، کاهش تمرکز، و حتی افت انگیزه باشد. این حالت معمولاً زمانی شدیدتر می شود که رژیم بیش از حد محدود باشد.

ریزش مو و افت کیفیت پوست

ریزش مو در مسیر کاهش وزن، مخصوصاً وقتی سرعت کاهش وزن بالا باشد، زیاد دیده می شود. دلیل اصلی معمولاً این است که بدن در شرایط کمبود انرژی یا کمبود مواد مغذی، منابعش را اول صرف بخش های حیاتی می کند و پوست و مو در اولویت پایین تر قرار می گیرند. خشکی پوست، تیرگی زیر چشم، شکنندگی ناخن ها و ریزش مو از نشانه های رایج این شرایط هستند.

از دست رفتن عضله و افت متابولیسم

بسیاری تصور می کنند هرچه سریع تر وزن کم کنند بهتر است اما کاهش وزن های شوک آور می تواند علاوه بر چربی، توده عضلانی را هم کاهش دهد. کاهش عضله یعنی متابولیسم کندتر می شود، بدن در ادامه سخت تر وزن کم می کند و احتمال برگشت وزن افزایش پیدا می کند. به همین دلیل، کاهش وزن باید طوری باشد که بدن فرصت سازگاری داشته باشد و عضله حفظ شود.

مشکلات گوارشی

یبوست، نفخ یا دل درد در کاهش وزن های غیرمتعادل شایع است. حذف فیبر، کم خوردن سبزیجات یا نامنظم شدن وعده ها می تواند سیستم گوارش را به هم بریزد. بعضی افراد هم به دلیل محدودیت های شدید غذایی، دچار پرخوری های ناگهانی می شوند و این رفت و برگشت های غذایی، گوارش را حساس تر می کند.

اختلال خواب و نوسان خلق وخو

رژیم های سخت و کم کالری ممکن است روی خواب و خلق وخو اثر بگذارند. بی خوابی، زودرنجی، اضطراب یا کاهش انگیزه، مخصوصاً زمانی که فشار روانی هم بالا باشد، بیشتر دیده می شود. بدن وقتی حس کند در شرایط کمبود است، ممکن است هورمون های مرتبط با استرس و اشتها را بیشتر فعال کند و همین موضوع کیفیت خواب را پایین بیاورد.

کم آبی و به هم خوردن تعادل بدن

یکی از عوارضی که خیلی وقت ها با کاهش وزن اشتباه گرفته می شود، کم شدن آب بدن است. بعضی رژیم ها باعث دفع آب بیشتری می شوند و فرد تصور می کند چربی زیادی کم کرده، در حالی که بخش قابل توجهی از تغییر عدد ترازو مربوط به کم آبی بدن است.

کم آبی می تواند خودش را با سردرد، سرگیجه، خشکی پوست، یبوست، تپش قلب، و افت عملکرد بدنی نشان دهد. اگر این وضعیت ادامه دار شود، هم روند کاهش وزن را سخت تر می کند و هم بدن را در وضعیت فرسایشی قرار می دهد.

میان بُرها و تصمیم های هیجانی

وقتی افراد دنبال نتیجه سریع هستند، ممکن است سراغ میان بُرها بروند. یکی از رایج ترین این میان بُرها استفاده از قرص لاغری است. مسئله اینجاست که مصرف خودسرانه یا انتخاب های ناآگاهانه می تواند عوارضی مثل تپش قلب، بی خوابی، مشکلات گوارشی، اضطراب یا حتی برگشت شدید اشتها ایجاد کند.

حتی اگر در کوتاه مدت عدد ترازو کاهش پیدا کنداما این مدل کاهش وزن معمولاً پایدار نیست و بدن را دچار نوسان می کند.

چطور عوارض کاهش وزن را کم کنیم؟

۱- سرعت کاهش وزن را منطقی در نظر بگیرید

بدن برای تغییر پایدار به زمان نیاز دارد. کاهش وزن تدریجی معمولاً هم عوارض کمتری دارد و هم برگشت وزن را کاهش می دهد.

2- از همه گروه های غذایی استفاده  کنید

حذف افراطی گروه های غذایی، بدن را وارد کمبود می کند. وعده های متعادل و دریافت کافی مواد مغذی، جلوی خستگی، ریزش مو و افت کیفیت پوست را می گیرد.

3- عضله را حفظ کنید

تحرک منظم و تمرینات قدرتی سبک کمک می کند فرم بدن بهتر بماند، متابولیسم افت نکند و کاهش وزن سالم تر پیش رود.

4- نوشیدن آب را جدی بگیرید

آب کافی، مخصوصاً همراه با فعالیت بدنی، برای جلوگیری از کم آبی بدن و مشکلاتی مثل سردرد و یبوست ضروری است.

5- مسیرهای سالم را جایگزین میان بُرها کنید

به جای تصمیم های هیجانی و روش های سریع، بهتر است به سمت رویکردهایی بروید که هدفشان کاهش وزن بدون عوارض است؛ یعنی نتیجه ای که هم پایدار باشد و هم بدن را فرسوده نکند.

جمع بندی

عوارض ناشی از کاهش وزن معمولاً زمانی ایجاد می شود که روند کاهش وزن سریع، سخت و غیرقابل تداوم باشد. خستگی، ریزش مو، افت عضله، مشکلات گوارشی، اختلال خواب، کم آبی بدن و استفاده از میان بُرهایی مثل قرص های لاغری از مهم ترین موارد هستند. اگر هدف شما نتیجه واقعی و ماندگار است، بهترین انتخاب حرکت به سمت کاهش وزن بدون عوارض و یک سبک زندگی قابل ادامه خواهد بود.